Zrzeszenie Producentów Zbóż i Rzepaku ROLA

77-300 Człuchów, Słowackiego 19

logotyp

 

Biuro Zrzeszenia Rola

 

biuro czynne

poniedziałek, środa, czwartek

 w godz. 7.30 – 14.30

 

Kierownik Biura

 

Barbara Sikora-Adamczyk

 

 

  • Jubileusz - 10 lat ROLI

    • Prezentacja - Karol Bujoczek

    • Prezentacja -  Piotr Łuczak

  • Życzenia na Jubileusz 5-lecie ROLI

  • Kształtowanie i realizacja działań aktywizujących producentów zbóż w Polsce.

     Po okresie transformacji w 1989 roku, polska wieś i polscy rolnicy znalezli się w zupełnie nowej sytuacji, do której nie byli dostatecznie przygotowani. Wprawdzie skończył się okres pozornej stabilizacji i spokoju na wsi. Rozpoczął się natomiast okres wielkich wyzwań i wolnego rynku. Wolnego rynku, który w swoim najgorszym wydaniu zaskakiwał wielu z nas, zupełnie do tego nieprzygotowanych. Przekształcenia własnościowe na wsi, nowe możliwości powiększania gospodarstw stały się faktem.

     Rolnicy systematycznie powiększając swoje gospodarstwa, powiększali produkcję rolniczą, a rynek płodów rolnych stopniowo przechodził od okresu powszechnego niedoboru do okresu stabilizacji, czy w końcu do nadprodukcji. Coraz bardziej zaczęła się liczyć na rynku cena oraz jakość płodów rolnych. Rolnicy zmuszeni zostali do bardziej efektywnego prowadzenia gospodarstw i produkcji rolnej. Coraz bardziej ich konkurencyjna pozycja uzależniona była od kosztów jednostkowych produkcji, a ponadto od różnic kursowych polskiej waluty, przy coraz bardziej powszechnym imporcie płodów rolnych i ich przetworów. Niestety w całym tym okresie politycy, pomimo wielu deklaracji i pewnej bierności wsi, nie dali szans polskim producentom na przejęcie lub choćby tylko częściowy udział własnościowy w przetwórstwie rolno- spożywczym, tak istotnym dla prawidłowego funkcjonowania rolnictwa. Wszak trwałe powiązania z przetwórstwem, umowy kontraktacyjne, coraz lepsza produkcja pod określone potrzeby rynku i przetwórstwa, stanowi dzisiaj o możliwościach rozwoju polskich gospodarstw. Pozwala to również na duży wpływ i stabilizację cen na rynku płodów rolnych, czego z przykrością trzeba stwierdzić nie mamy w Polsce. Można dzisiaj ocenić , że z takich rozwiązań funkcjonujących w krajach starej Unii Europejskiej polscy rolnicy właściwie nie korzystają.

    Nieliczne przykłady, jak Zrzeszeniu Rolników ROLA w Człuchowie, które jest właścicielem elewatora zbożowego, nie zmienia ogólnej sytuacji, iż nasi rolnicy w większości są pozbawieni wpływu na rynek i przetwórstwo płodów rolnych w Polsce. Stawia to nas w dużo gorszej sytuacji

    konkurencyjnej od naszych kolegów w UE. Wobec takiej sytuacji stan organizacji polskich producentów nabiera dużo większego znaczenia.

    Rynek zbóż w Polsce po transformacji, na początku lat dziewięćdziesiątych był rynkiem producenta, a rolnicy byli przekonani, iż taki stan się utrzyma, być może to uśpiło czujność w poszukiwaniu rozwiązań przyszłościowych dla pozycji polskich zbożowców. Pierwszy sygnał przyszedł już w 1996 roku, gdzie zbiory zbóż były nienajlepsze, a zwłaszcza ich jakość (przypomina to trochę miniony, 2006 rok). Ceny zbóż na rynku gwałtownie zaczęły rosnąć i wówczas wszystkich zaskoczyła przedwczesna decyzja ówczesnego Ministra Rolnictwa Jagielińskiego o bezcłowym imporcie zbóż do Polski. Uchylone drzwi na import zboża do Polski zostały dosłownie wyłamane i na rynek polski w tamtym czasie trafiło ponad 3 miliony ton zbóż, drastycznie obniżając ceny rynkowe. Zboża te zawierały w swojej cenie ogromne wsparcie w ramach WPR (ochrona interwencyjna wówczas 155 euro/tonę ).Wielu polskich rolników całkowicie pozbawiono możliwości sprzedaży w takiej cenie swojego zboża, a w tamtym czasie na rynku dominowały jeszcze państwowe PZZ-y. Dziś ta sytuacja zmieniła się o tyle, że rynek skupu jest zdominowany przez co najwyżej kilku operatorów prywatnych całkowicie nie powiązanych z producentami, ukazując jeszcze wyraźniej ich słabość.

    Po 1996 roku rozpoczął się okres trudny dla producentów zbóż, chociaż już w tamtym czasie rolnicy wywalczyli skup interwencyjny zbóż, prowadzony najpierw przez ARR, a później na jej rzecz przez podmioty skupowe, co jednak było ograniczone ilościowo i dostęp do tego systemu mieli nieliczni. Pamiętamy ogromne kolejki przed elewatorami, liczne akcje protestacyjne w tamtym czasie i deklaracje polityków, którzy chcieli zdobyć na tym poparcie wsi. Szkoda, że znów niewielu decydentów i samych rolników nie dostrzegło przyczyn takiej sytuacji oraz możliwości jej zaradzenia. A mieliśmy już w tamtym czasie samorząd rolniczy, bo mocą ustawy z 1995 roku, rok później reaktywowano Izbę Rolniczą w Polsce. Właśnie z doświadczeń z pracy w Słupskiej Izbie Rolniczej oraz dzięki licznym kontaktom z niemiecką i francuską izbą powstała koncepcja, którą niemałym wysiłkiem udało się

    zrealizować. Organizacja grupy zbożowej z Człuchowa wraz z zakupem elewatora odbyła się na wzór kooperatywy zbożowej we Francji. Doświadczenia zdobyte z funkcjonowania Roli na zbożowym rynku dały do zrozumienia, że jako nieliczna tego typu grupa w Polsce, mamy zbyt słabą pozycję, co stało się przyczyną zorganizowanego w lutym 2002 roku w Lipczynku ogólnopolskiego spotkania zbożowych grup rolników. Tam też zebrani rolnicy wyszli z koncepcją powołania ogólnopolskiej organizacji branżowej producentów zbóż. Przez prawie rok trwały spotkania, na których dyskutowano nad szczegółową koncepcją takiej organizacji, jej nazwą, kształtem statutu i sposobem działania. I oto 14 stycznia 2003 roku w Warszawie na Walnym Zgromadzeniu Założycieli powołano Krajową Federację Producentów Zbóż, ogólnopolską branżową organizację producentów zbóż.

    Natychmiast okazało się, że brakuje takiego partnera do rozmów o problemach producentów zbóż z Ministerstwem Rolnictwa, czy też innymi instytucjami krajowymi i międzynarodowymi. KFPZ stara się wypełniać tą lukę dla dobra (zwłaszcza swoich członków). Do tego próbuje integrować środowisko producentów zbóż w walce o pozycję rynkową, przeciwstawia się najróżniejszym manipulacjom tego rynku, czy też opiniuje akty prawne. Proponuje również własne rozwiązania problemów branży. Ponadto KFPZ nawiązuje współpracę międzynarodową, bierze udział w charakterze eksperta w zespole roboczym d/s zbóż w Copa Cogeca.

    Obecnie analiza rynku zbóż w Polsce, Europie i na świecie jest podstawą jej codziennych działań. Wnioski - tendencje i prognozy na tym rynku przedstawia naszym członkom w celu jak najlepszego dostosowania się do jego wymagań.

    Dzisiaj produkcja zbóż w gospodarstwach członków KFPZ wynosi niespełna 500 tysięcy ton, a celem federacji jest osiągnięcie stanu, w którym członkowie produkować będą ilość dominującą na rynku.

     

    Zbigniew Kaszuba

    Prezes Krajowej Federacji Producentów Zbóż

    Człuchów 09.08.2007 rok

     

  • INFORMACJA O POWSTANIU I DZIAŁALNOŚCI ZRZESZENIU PRODUCENTÓW ZBÓŻ I RZEPAKU „ROLA” W CZŁUCHOWIE.

    1.Jak dawno temu powstała ROLA. – historia.

     

    Kilka faktów, także bezpośrednio nie związanych z utworzeniem „ROLI”, wpłynęło na potrzebę powołania naszej organizacji. Opisują je następujące miedzy innymi zdarzenia:

    1.Powstanie 03.08.1996 r. Słupskiej Izby Rolniczej, która pod kierownictwem p. Zbigniewa Kaszuby (rolnika z Debrzna), nawiązała współpracę z Izbą Rolniczą Eure-et-Loir z Francji z Departamentu Chartres. Szeroka wymiana doświadczeń pomiędzy tymi organizacjami /liczne spotkania oraz szkolenia/ uświadomiła rolnikom pomorskim potrzebę zorganizowania się w grupę producencką, której celem powinna być ochrona ekonomicznych interesów producentów zbóż.

    2.W dniach od 2 do 9 czerwca 1998 r. późniejsi założyciele „ROLI” odbyli wyjazd studyjny do kooperatyw zbożowych we Francji / m.in. CARD, gdzie zapoznali się z jej organizacją i oraz zakresem prowadzonej działalności.

    3.16.04.1999 r. w Człuchowie odbyło się pierwsze zebranie 31 rolników, założycieli grupy producentów zbóż. Wyłoniono wówczas Komitet Założycielski Grupy, na czele którego stanął p. Zbigniew Kaszuba. Do lipca 1999 r. komitet organizował wiele spotkań z rolnikami z sąsiednich gmin po to, by zainteresować ich przystąpieniem do tworzącej się organizacji. Udało mu się uzyskać akceptację lokalnych władz samorządowych do swojego pomysłu. Głównym celem oprócz organizacji się producentów zbóż był zakup elewatora zbożowego w Człuchowie o pojemności 50 tys. ton.

    4.14 lipca 1999 r. w Człuchowie Walne Zebranie Założycieli uchwaliło statut Zrzeszenia Producentów Zbóż i Rzepaku „ROLA” oraz wybrało jego władze. Od tego momentu datuje się powstanie „ROLI”. Członków założycieli było 78 osób.

    5.18 marca 2000 r. „ROLA” zakupiła Elewator Zbożowy w Człuchowie o zdolności do jednorazowego składowania 50 tys. ton zbóż. Zakupu dokonano w atmosferze strajków rolników, którym NFI nie chciał elewatora sprzedać.

    6.27 maja 2000 r. nastąpiło oficjalne otwarcie działalności elewatora

    7.W sezonie 2000/2001 rolnicy pomorscy jako pierwsi i jedyni w Polsce uczestniczyli w skupie zbóż składowanych we własnym elewatorze. Taki stan w Polsce trwa do dzisiaj.

    8.W 2004 r. ROLA uzyskała wsparcie finansowe na pokrycie kosztów administrowania w kwocie 220 tys. zł.

    9. Obecnie Prezesem Zarządu Zrzeszenia producentów Zbóż i Rzepaku „ROLA” jest p. Zbigniew Śmiechowski, a członkami Zarządu panowie: Andrzej Bachan i Andrzej Ginda.

     

    2. Forma prawna „ROLI”

     

    1. Zrzeszenie Producentów Zbóż i Rzepaku „ROLA” działa na podstawie ustawy z dnia 08. października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Jako rolnicze zrzeszenie branżowe grupuje obecnie 171 rolników gospodarujących na ok. 12 tys. ha użytków rolnych.

    2. Wojewoda Pomorski 08. sierpnia 2002 r. wpisał „ROLĘ” do rejestru grup producentów rolnych województwa pomorskiego, przez co organizacja uzyskała status grupy producentów rolnych działającej na podstawie ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.

    305. lipca 2002 r. Zrzeszenie Producentów Zbóż i rzepaku „ROLA” jako wyłączny założyciel utworzyło podmiot o nazwie „ROLA” Sp. z o.o.. Celem tego projektu jest dostosowanie formy prawnej organizacji producenckiej do wymogów wysoce-konkurencyjnego rynku, zamiana społeczno-zawodowego na ekonomiczny charakter działalności organizacji tego rodzaju.

     

    3. Efekty działania „ROLI”.

     

    A.W znaczeniu makroekonomicznym:

    1.Przykład, na podstawie którego kształtowała się w Polsce praktyka organizowania się rolników w grupy producentów rolnych. /DoRoli przyjeżdżało bardzo wielu przedstawicieli rolników z całej Polski/

    2.Z inicjatywy i potrzeby „ROLI” powstała Krajowa Federacja Producentów Zbóż, organizacja grupująca producentów zbóż w Polsce, która na forum krajowym i zagranicą (UE) uczestniczy w kreowaniu polityki zbożowej.

    3.Władze Zrzeszenia uczestniczyły i biorą udział w kreowaniu prawa i mechanizmów interwencji na rynku zbóż w Polsce i Unii Europejskiej oraz ochronie interesów polskich producentów zbóż na krajowych i międzynarodowych forach.

    4.Pomoc spółce plantatorsko-pracowniczej w Iławie (liczącej 642 producentów ziemianka) w zorganizowaniu się i czynnościach wiodących do zakupu akcji Zakładów Przemysłu Ziemniaczanego :IŁAWA” S.A. w Iławie.

    B.W znaczeniu mikroekonomicznym :

    1.Zapewnienie rolnikom z powiatów człuchowskiego, chojnickiego, złotowskiego i sępoleńskiego dostępu do krajowego i międzynarodowego rynku zbóż. W latach od 2000 do 2004 r. rolnicy z tego rejonu wyeksportowali ok. 25 tys. ton zbóż i na rynku krajowym za pośrednictwem swojego elewatora sprzedali 110 tys. ton. W tym samym czasie na rynku krajowym sprzedali ok. 10 tys. ton rzepaku.

    2.Zmiana nastawienia rolników z produktowego (produkcji zbóż za wszelką cenę) na rynkowe (produkcji zbóż takiej jakości i ilości jakich potrzebują klienci), Elewator umożliwia gospodarstwom członkowskim składowanie i kondycjonowanie zboża w dużych, handlowych partiach.

    3.Do 2004 r. zagwarantowanie rolnikom płatności za zboże dostarczone do ich elewatora. Zrzeszenie jako organizacja działająca nie dla zysku zapewniała rolnikom godziwą cenę za zboże i rzepak. Umożliwiło to rozwój gospodarstw i koncentrację ziemi w regionie. W czasie od powstania „ROLI” do dzisiaj gospodarstwa członkowskie zwiększyły przeciętnie powierzchnię o ok. 50% i średniorocznie inwestowały w rozwój ok. 50 tys. zł.

    4.„ROLA” przeciętnie rocznie uzyskuje przychody ze sprzedaży w kwocie ok. 20 mln zł.

    5.„ROLA” zapewnia członkom dostęp do środków do produkcji rolniczej, zaopatrując każde gospodarstwo w te produkty o rozmiarze ok. 600 zł/ha.

    6.Mechanizmy obsługi gospodarstw rolnych członków Zrzeszenia są wzorowane z najlepszych rozwiązań francuskich spółdzielni zbożowych

     

    4.Problem kluczowy do rozwiązania.

     

    Ekonomiczność działania grupy załamała się w 2004 r. wraz z wprowadzeniem do krajowej praktyki wspólnotowych mechanizmów interwencji na rynku zbóż. W bieżącym sezonie „ROLA” nie uczestniczy w przechowywaniu zbóż na cele interwencyjne. Skutkiem restrykcyjnych i kosztownych mechanizmów zabezpieczeń wykonalności umów przechowalnictwa (wymagalności gwarancji bankowych) organizacja nasza została całkowicie wyłączna z interwencji na tym rynku. Urzędnicy Agencji Rynku Rolnego jako warunek sine gua non udziału podmiotów w przechowalnictwie zbóż na zapasy interwencyjne wprowadzili bezwarunkowe, nieodwołalne gwarancje bankowe, których wartość gwarancyjna jest wyliczana wg następującej zasady: umowna ilość ton przecho-wywanego zboża x 110 €/tonę.

    „ROLA” chcąc uczestniczyć w skupie np. 20 tys. ton zbóż musiała by złożyć zabezpieczenie gotówkowe lub gwarancję bankową na kwotę 2 200 000 €, tj. na ok. 10 mln zł. Koszt uzyskania takiego zabezpieczanie na rynku bankowym wyniósł by 55 000 € (tj. ok. 230 000 PLN). Grupy producenckie działające dla i na rzecz rolników (na rynku zbóż) nie dla zysku nie są w stanie sprostać tym wymaganiom. Polski producent, który poza niskim plonem referencyjnym zbóż i 4 x krotnie przez to realnie niższymi dopłatami od wymiaru tych, które otrzymuje np. rolnik francuski, został ukarany restrykcyjnym mechanizmem zabezpieczającym przechowywanie zbóż jedynie dlatego, że miał potrzebę zorganizowania się w grupę producencką. Polityka państwa polskiego w dziedzinie wspomagania mechanizmów poprawy struktur w rolnictwie jest poprzez puste gesty zaprzeczeniem słusznych celów. Jedną z przyczyn uzasadniających taka ocenę jest wadliwe tłumaczenie tzw. unijnych aktów prawnych (np. urzędnicy polscy pojęcie „guarantee” - co w rozporządzeniu KE z 19 kwietnia 2000 r. ustanawiające procedury przejmowania zbóż przez agencje interwencyjne oraz określające metody analityczne oznaczania parametrów jakościowych ziarna zbóż wraz z następującymi zmianami -DZ. U. WE L 49 22.02.03 str. 6 oznacza gwarantować, poręczać zabezpieczać, zastąpili „banker’s guarantee” oznaczającym „gwarancję bankową”. Tym sposobem „agencyjni lingwiści” jedno z możliwych zabezpieczeń, uczynili jedynie i bezwarunkowo wymagalnym. Efektem niespotykanej i tak dolegliwej (urzędniczej) nadgorliwości będzie likwidowanie się grup producentów zbóż. Przykładów niefrasobliwości biurokratów z Wiejskiej, Nowego Światu i Jana Pawła II zaprzeczających w Polsce istocie wspólnej polityki rolnej jest o wiele więcej. Służymy przykładami, jeżeli zaistniej tego potrzeba.

    Skutkiem powyższego z lokalnego rynku nie wycofano ok. 10-20 tys. ton głównie pszenicy, co spowodowało jego dalsze załamanie, nie dając możliwości dostępu dla polskiego, dobrze zorganizowanego przecież producenta Roli i nie tylko /całej okolicy/ dostępu do mechanizmów WPR. A przez to na rynku nastąpił spadek cen pszenicy oraz jęczmienia znacznie poniżej gwarantowanej ceny interwencyjnej powodując drastyczne pogorszenie sytuacji ekonomicznej gospodarstw tego regionu.

     

    Zrzeszenie Producentów Zbóż i Rzepaku „ROLA”,

    rys historyczny od powstania do dnia dzisiejszego. Sukcesy i porażki, ewolucja świadomości oraz działań.

    Wizja przyszłości.

     

    Człuchów 08.2005

Zrzeszenie Producentów Zbóż i Rzepaku ROLA © 2013